Yaz tatili, çocuk için okuma alışkanlığı geliştirmenin en uygun dönemlerinden biri. Okul yoğunluğu olmadığı için çocuk kendi temposunda kitap okuyabilir; ailesiyle sohbet edebilir; hayal gücünün peşine düşebilir. Türkiye'nin okuma alışkanlığında dünya 86. sırada olduğu düşünüldüğünde; çocukluk dönemindeki bu pencerenin değeri daha da belirgin.
Aşağıdaki 25 kitap; pedagog ve çocuk edebiyatı uzmanları tarafından sıkça önerilen; yaş gruplarına göre derlenmiş bir liste. Hem Türk yazarlardan hem dünya klasiklerinden seçimler içeriyor.
5-7 Yaş: İlk Kitap Sevgisi
1. Küçük Kara Balık — Samed Behrengi. Cesaret ve özgürlük üzerine kurulmuş zamansız bir hikâye.
2. Mavi Gözlü Dev — Nâzım Hikmet. Kısa ve etkileyici bir öykü.
3. Mavi Bisikletli Çocuk — Erika Bartos. Macera ve dostluk.
4. Pinokyo — Carlo Collodi. Klasik ahlak hikâyesi.
5. Mevsimler — Naki Tezel. Türkçe öğrenmeye başlayan çocuk için renkli görsel kitap.
7-9 Yaş: Hayal Gücü Açılıyor
6. Şeker Portakalı — José Mauro de Vasconcelos. Çocuk dünyasına aile, yokluk ve umut açılan kapı.
7. Charlie'nin Çikolata Fabrikası — Roald Dahl. Fantezi, mizah, ahlak.
8. Küçük Prens — Antoine de Saint-Exupéry. Dünya literatüründe sembolik bir başyapıt.
9. Sevgili Kuş — Aslı Tohumcu. Türk çocuk edebiyatından modern bir hikâye.
10. Pal Sokağı Çocukları — Ferenc Molnár. Dostluk ve sorumluluk.
9-10 Yaş: Macera ve Karakter
11. Tom Sawyer'ın Maceraları — Mark Twain. Çocukluğun özgün ruhunu yakalayan klasik.
12. Define Adası — Robert Louis Stevenson. Korsan macerası.
13. 80 Günde Devr-i Âlem — Jules Verne. Coğrafya ve macera.
14. Polyanna — Eleanor H. Porter. İyimserlik ve direnç.
15. Heidi — Johanna Spyri. Doğa ve aile sevgisi.
10-12 Yaş: Karakter Derinleşiyor
16. Bizim Köy — Mahmut Makal. Anadolu'nun bir köyünden kesitler.
17. Anne Frank'ın Hatıra Defteri — Anne Frank. Tarih, empati, insanlık.
18. Sherlock Holmes'un Maceraları — Arthur Conan Doyle. Mantık ve dedektiflik.
19. Düşlerin Efendisi — Astrid Lindgren. Cesaret ve hayal.
20. Karlar Kraliçesi — Hans Christian Andersen. Klasik masal evreni.
11-12 Yaş: Genç Edebiyat
21. Harry Potter ve Felsefe Taşı — J.K. Rowling. Modern fantezi başlangıç noktası.
22. Çalıkuşu — Reşat Nuri Güntekin. Türk edebiyatından klasik.
23. Yalnız Galiba — Nazlı Eray. Modern Türk kısa hikâye.
24. Beyaz Diş — Jack London. Doğa, hayvan, hayatta kalma.
25. Charlotte'un Web'i — E.B. White. Dostluk ve döngü.
Kitap Seçerken Üç İlke
İlki: çocuğun ilgi alanını dinleyin. Macera mı, fantezi mi, gerçek hayat mı, hayvan hikâyeleri mi? İlgi alanı doğru seçilirse kitap kendini açıyor.
İkincisi: çocuğun okuma seviyesine uygun başlıklar seçilmeli. Çok zor bir kitap çocuğu okumadan vazgeçirebiliyor.
Üçüncüsü: kitabı hediye olarak vermeyin yalnızca; çocukla birlikte seçin. Kitabevi ya da kütüphane ziyareti; kitabı tercih etmeyi başlı başına bir etkinlik haline getiriyor.
Birlikte Okuma
5-9 yaş aralığındaki çocuklar için yatak öncesi sesli okuma; bağ kuran bir ritüel. 10 yaş sonrası çocuklar için ise kitap üzerine sonradan sohbet etmek; içeriği derinlemesine anlamalarını sağlıyor.
Bir yaz tatili boyunca 5-10 kitap okuyan bir çocuk; eylül ayında okula döndüğünde fark edilir biçimde gelişmiş bir kelime dağarcığı, daha güçlü hayal gücü ve daha yüksek yazma becerisiyle sınıfına döner.
Kaynak: Sabri Ülker Vakfı çocuk kitap okuma araştırması, Türkiye Yayıncılar Birliği çocuk edebiyatı önerileri.
