Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından üç yılda bir uygulanan Programme for International Student Assessment (PISA), 15 yaşındaki öğrencilerin okuma, matematik ve fen okuryazarlığı alanlarındaki yeterliliklerini ölçen dünyanın en geniş eğitim değerlendirmesidir. Türkiye, programa katıldığı 2003'ten bu yana her döngüde yer aldı.
Türkiye'nin Tarihsel Eğilimi
PISA verileri, ülkelerin yıllar içindeki eğitim politikalarının ne ölçüde sonuç verdiğini görmemize imkân tanıyor. Türkiye'nin matematik ortalama puanlarına yıllar içinde bakıldığında dikkat çekici bir tablo ortaya çıkıyor:
- PISA 2003: 423
- PISA 2006: 424
- PISA 2009: 445
- PISA 2012: 448
- PISA 2015: 420
- PISA 2018: 454
- PISA 2022: 453 (OECD ortalaması: 472)
OECD genelinde pandemi sonrası yapılan PISA 2022'de pek çok ülkede önemli düşüşler yaşanırken, Türkiye matematik puanını 2018 düzeyine yakın koruyabilen az sayıdaki ülkeden biri oldu.
OECD Genel Sekreteri'nin Türkiye Değerlendirmesi
Geçtiğimiz dönemde yapılan açıklamada OECD Genel Sekreteri, Türkiye son on yılda doğru yönde eğilim gösteren az sayıdaki ülkelerden biri
ifadesini kullandı. PISA 2025 ön verilerinin de aynı eğilimin sürdüğüne işaret ettiği belirtildi. Sonuçların kamuoyuyla paylaşılması 2026 Eylül ayında planlanıyor.
Sosyo-Ekonomik Farkın Etkisi
PISA verileri yalnızca puan ortalamalarını değil, eğitim sisteminde fırsat eşitliğinin durumunu da gösteriyor. Türkiye'de sosyo-ekonomik açıdan dezavantajlı öğrencilerle avantajlı öğrenciler arasındaki puan farkı OECD ortalamasının altında. Bu, Türkiye'nin eğitimde fırsat eşitliği bakımından OECD ülkelerinin önemli bir kısmından daha eşitlikçi bir tablo sergilediği anlamına geliyor.
Cinsiyete Göre Performans Farkı
OECD'nin PISA 2022 raporuna göre Türkiye'de kız öğrencilerin okuma performansı erkek öğrencilerden ortalama 35 puan daha yüksek. Matematik alanında ise erkek öğrenciler kızlardan ortalama 7 puan önde. Fen okuryazarlığında ise iki cinsiyet arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark görülmüyor.
2025 Sonuçları Neden Önemli?
PISA 2025, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'ne geçişin başladığı ilk dönemin sonuçlarını içerecek. Bu nedenle modelin etkisinin uluslararası ölçekte ilk fotoğrafını sunacak. Aynı zamanda pandemi sonrası ikinci PISA döngüsü olduğu için, kayıp öğrenmenin telafisi bakımından da kritik bir veri kaynağı olacak.
Türkiye İçin Önümüzdeki Hedefler
OECD ortalamasına ulaşmak için Türkiye'nin matematik puanını ortalama 19, okuma puanını 17, fen puanını ise 11 puan artırması gerekiyor. Eğitim politikası uzmanları, hedefe ulaşmak için okul öncesi eğitime erişimin yaygınlaştırılması, öğretmen mesleki gelişiminin sürekli kılınması ve ölçme kültürünün ezberden çözümlemeye kaymasının belirleyici olacağını vurguluyor.
Kaynak: OECD PISA 2022 Raporu, MEB Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü PISA portalı (pisa.meb.gov.tr).
